"Web sitesi kaç para?" sorusunun tek bir cevabı yok — ama fiyatı belirleyen kalemler bellidir ve gizli değildir. Bu sayfa, teklifin nasıl oluştuğunu ve maliyeti gereksiz yere büyüten yaygın hataları anlatır.
Web sitesi ve yazılım fiyatını belirleyen beş kalem vardır: (1) kapsam — sayfa sayısı değil, farklı ekran tipi sayısı; (2) entegrasyon — ödeme, kargo, muhasebe, SMS gibi dış sistemlerle bağlantılar, maliyetin en öngörülemez kalemi; (3) içerik hazırlığı — metin ve görsellerin hazır olup olmaması; (4) tasarım düzeyi — hazır tema uyarlaması mı, özgün tasarım mı; (5) bakım ve sorumluluk — teslim sonrası kim ilgilenecek. Bu kalemler netleştirilmeden verilen rakam tahmindir; netleştirildikten sonra sabit teklif verilebilir.
Bu sayfada rakam bulamayacaksınız ve bunun bir sebebi var: aynı cümleyle tarif edilen iki iş, on kat farklı olabilir.
"Restoran için sipariş alan bir site" isteyen iki müşteriden biri hazır ödeme yöntemleriyle yetinir ve menüsü hazırdır; diğeri yemek kartı entegrasyonu, mutfak ekranı, kurye aktarımı ve vardiya personeli yetkileri ister. İkisi de aynı cümleyi kurar.
Bu yüzden internette gördüğünüz "web sitesi 5.000 TL'den başlar" tarzı ilanlar bilgi vermez. Bilgi veren şey, fiyatı hangi kalemlerin belirlediğini bilmektir — çünkü o zaman kendi işiniz için hangi kalemin ağır bastığını görebilir ve aldığınız teklifleri gerçekten karşılaştırabilirsiniz.
Yaygın bir yanılgı, fiyatın sayfa sayısıyla orantılı olduğudur. Oysa aynı şablonu kullanan 40 ürün sayfası bir kez tasarlanır; birbirinden farklı 5 ekran ise beş kez tasarlanır.
Doğru soru "kaç sayfa olacak" değil, "kaç farklı ekran tipi var". Ana sayfa, liste sayfası, detay sayfası, form ve panel — her biri ayrı bir iştir.
Dış sistemlerle her bağlantı ayrı bir kalemdir: ödeme geçidi, kargo firması, muhasebe programı, SMS sağlayıcısı, rezervasyon sistemi, CRM. Bunların her biri ayrı doküman, ayrı test ve ayrı hata durumu demektir.
Bu kalem, maliyeti en çok etkileyen ve en çok hafife alınandır. Bir sonraki bölümde ayrıca ele alıyorum.
Metinler yazılı mı? Ürün fotoğrafları çekilmiş mi? Kurumsal bilgiler derli toplu mu? Bu üç sorunun cevabı hayırsa, proje süresinin önemli bir kısmı içerik bekleyerek geçer.
Hazır bir temayı markaya uyarlamak ile sıfırdan özgün tasarım kurmak arasında ciddi bir aralık var. İkisi de meşru tercihlerdir; belirleyici olan markanın ayrışma ihtiyacıdır. Vitrin niteliğindeki bir kişisel marka ya da butik bir ürün için özgün tasarım genellikle karşılığını verir; standart bir kurumsal tanıtım sitesi için hazır tema yeterli olabilir.
Teslimden sonra ne olacağı fiyatın parçasıdır. Site kendi başına mı bırakılacak, düzenli güncelleme ve yedek alınacak mı, bir arıza durumunda kim müdahale edecek? Bakım anlaşması olmayan bir proje ucuz görünür ve ilk ciddi sorunda pahalıya mal olur.
Entegrasyonların maliyeti, yazılacak kodun uzunluğuyla değil karşı tarafın kalitesiyle belirlenir.
İyi dokümante edilmiş, test ortamı olan bir sağlayıcıyla entegrasyon birkaç gün sürer. Dokümanı eksik, test ortamı olmayan ve destek hattı yavaş bir sağlayıcıyla aynı iş haftalara yayılabilir — üstelik bu, geliştirmenin değil beklemenin süresidir.
Ayrıca entegrasyonlarda onay süresi vardır ve bu süre yazılımdan bağımsızdır. Örneğin banka sanal POS başvurusu, sitenizde belirli yasal sayfaların bulunmasını şart koşar ve onay çıkması zaman alır. Teknik iş bitmiş olsa bile sistem bu onayı bekler.
Pratik tavsiye: ödeme alacaksanız yasal sayfaları ve banka başvurusunu projenin en başında başlatın, sonunda değil.
Projelerin çoğu geliştirme yüzünden değil içerik yüzünden gecikir. Bu, tekliften bağımsız ama takvimi doğrudan belirleyen bir gerçektir.
Sık karşılaşılan tablo: site teknik olarak hazırdır, ancak hakkımızda metni yazılmamış, ekip fotoğrafları çekilmemiş ve ürün açıklamaları eksiktir. Proje bu noktada aylarca bekleyebilir.
Bunu önlemenin yolu, içerik ihtiyacını en baştan bir liste hâline getirmek ve kimin ne zaman hazırlayacağını yazmaktır. İçerik üretimi de hizmet kapsamına alınabilir — bu durumda ayrı bir kalem olarak fiyatlanır, ama proje beklemez.
Bütçenin karşılığını almayan yaygın kararlar:
Süreç dört adımdır ve rakam en sonda çıkar:
Kapsam sonradan değişirse — ki sık olur — değişiklik ayrıca fiyatlanır ve onaylanmadan yapılmaz. Bu, iki tarafı da koruyan bir kuraldır.
Teslimden sonra sistemin ne olacağı baştan konuşulmalıdır. Üç yaygın model var:
Ödeme alan veya kişisel veri tutan sistemlerde üçüncü model şiddetle önerilir — bu sistemlerde güncellenmemiş bir bileşen doğrudan risk demektir.
Fiyat sorusunun dürüst cevabı şudur: kapsam netleşmeden verilen rakam tahmindir, netleştikten sonra ise sabit teklif verilebilir ve verilmelidir.
Sizin tarafınızdan yapılabilecek en değerli hazırlık, üç soruyu önceden cevaplamaktır: kaç farklı ekran tipi var, hangi dış sistemlere bağlanacak ve içerik hazır mı? Bu üç cevapla gelen bir talebe hem daha hızlı hem daha doğru teklif verilir — kimden alırsanız alın.
Tek bir rakam vermek yanıltıcı olur çünkü aynı cümleyle tarif edilen iki iş on kat farklı olabilir. Fiyatı belirleyen beş kalem vardır: farklı ekran tipi sayısı, dış sistem entegrasyonları, içeriğin hazır olup olmaması, tasarım düzeyi ve teslim sonrası bakım. Bu kalemler netleştirildikten sonra sabit teklif verilebilir.
Çünkü liste fiyat, karşılaştırma yapmanızı sağlamaz — aksine zorlaştırır. "Web sitesi 5.000 TL'den başlar" ilanı, sizinki gibi bir iş için ne anlama geldiğini söylemez. Bunun yerine fiyatı belirleyen kalemleri açıkça yazmayı tercih ediyorum; böylece hangi kalemin sizde ağır bastığını görebilir ve aldığınız teklifleri gerçekten kıyaslayabilirsiniz.
Kapsam netleştikten sonra sabit fiyat. Saatlik çalışma, kapsamın baştan tanımlanamadığı sürekli geliştirme işlerinde anlamlıdır; tanımlı bir proje için sabit teklif her iki taraf için de daha güvenlidir çünkü maliyeti önceden bilirsiniz.
Ek istekler normaldir ve beklenir. Kapsam dışındaki her talep ayrıca fiyatlanır ve siz onaylamadan yapılmaz. Bu kural iki tarafı da korur: iş sessizce büyümez, siz de beklemediğiniz bir fatura görmezsiniz.
Üç soruyu cevaplayarak gelin: kaç farklı ekran tipi var, hangi dış sistemlere bağlanacak ve içerik hazır mı. Bu üç bilgiyle teklif hem çok daha hızlı hem çok daha doğru çıkar — bu, kimden teklif alırsanız alın geçerlidir.